GAMAYUN

foto van de tentoonstelling

Een veertigtal werken trachten uiting te geven aan de mythische en legendarische schema's waarvan sommige Europese dichters zich aan het begin van de 20ste eeuw bedienden. Tragische en profetische voorstellingen die getuigen van de terugkeer van de archetypes als voorbode voor de ontgoocheling van de nieuwe tijd.
In de aanpak van de scenische ruimte geven sculpturen en schilderijen zich bloot als in een aloud Mysterie. Een danseres draagt dit ritueel zoals Gamayun, de fabelachtige vogel, op de uitkijk voor de ontreddering die komt.

"Op de oneindige spiegel der wateren
Voorspelt en zingt de vogel
Hij voorzegt het juk der Tartaren
Honger, brand, de zwarte jaren..."
— Alexandre Blok, Gamayun

M. Meugens - foto JP Van den waeyenberg M. Meugens - foto JP Van den waeyenberg

Blok is 19 jaar wanneer hij dit gedicht schrijft. De profetische vogel uit de Russische mythologie voorziet "het verval van het oude tijdperk" (nota over de Twaalf). We staan in het begin van onze eeuw. "Twintigste eeuw / Het voortdurend geratel van de machine / De dood smedend dag en nacht" (De Straf). Blok weigert te zwichten voor de illusie van de vooruitgang. Hij gebruikt het archetype om "de duisternis der komende dagen" te verhalen (Stemmen uit het Koor).
Zijn tijdgenoten, Yeats en George, trekken zich terug en tasten het nieuwe tijdperk af. George geeft zijn Antichrist uit en Yeats de verzen van de kringloop The Tower. "And everywhere / The ceremony of innocence is drowned..." (The Second Coming). Hun werken worden sterk getypeerd door een herwaardering van de Mythe in de meest archaïsche zin om zodoende de dualistische logica van de mens pogen uit te roeien. Er is de wil om te breken met de lineaire visie van de geschiedenis om vervolgens in de onveranderlijke tijd te stappen, een tijd waarin men terugkeert naar het eerste menselijke bewustzijn. Sikelianos vertaalt dit schema in Hiera Odos (De Sacrale Weg), één der mooiste gedichten uit de Griekse literatuur. Hierin beschrijft hij de reis vanuit de Stad-staat naar het heiligdom waarin de elementaire krachten zich met elkaar verzoenen. Een visie ontsproten uit de proto-geschiedenis aan de welke hij een tijdloze betekenis toekent. Blok sluit zich bij deze gedachtengang aan wanneer hij schrijft "de geest ontwaakt zich doorheen onduidelijke geluiden" (Kruispunten).
Beschouwd als "een niet-mens, met een uitzonderlijke waarnemingszin" (Veregina, Herinneringen), stierf Blok in 1921 op veertigjarige leeftijd. De eeuwwisseling werd een nachtmerrie. Kort voor zijn dood vertrouwde hij volgende verschrikkelijke woorden toe aan een vriend:
"Er is geen geluid meer. Horen jullie niet dat er geen geluiden meer zijn." …

"De Rode Bloem" - V.M. Garsjin "Ode aan de Vrouw" - S. George

Tentoonstelling georganiseerd door de Stad Brussel
in samenwerking met de vzw Nea Alkemia en de vzw Bellone Brigittines.
Met de steun van Stand Image, Ludofiscus en de Boekhandel Hervé Renard.

• foto’s dansvoorstelling • • terug naar de beginpagina • • sitemap •